Nieuwe eigenaar Natuurpunt nodigt alle buurtbewoners uit voor een gezond aperitief

Foto : Thys Haus

Stad Zottegem is niet, zoals aanvankelijk verwacht, de nieuwe eigenaar maar toont zich bereid om over een ‘subsidie’ te onderhandelen met Natuurpunt. De buurtbewoners zijn vooral opgetogen met de redding en komen nu al voor de derde keer in een maand samen aan het bos: eerst in rouw want alle hulp zou te laat komen, dan om de vernietiging van de vergunning te ‘vieren’ en na onderhandelingen op uitnodiging van de nieuwe eigenaar : Natuurpunt.

Lees een uitgebreid verslag met duiding en reacties van politici, activisten en Natuurpunt.

‘Vijfstratenbos’ (Ravottersbos) is gekocht door Natuurpunt, met bijdragen van de Vlaamse overheid en lokale vrijwilligers.

Onder de strijdnaam ‘Ravottersbos’ begon een actie voor het behoud van een waardevol stukje bos waarin vele generaties kinderen zich hebben uitgeleefd.

Binnen de 24 uren nadat een toevallige wandelaar de markeringen zag op de bomen stond een actie op poten die aandacht kreeg tot in het Vlaamse Parlement en de nationale pers.

Het verhaal werd vele malen groter dan ‘1,7 hectaren bos’.

Stad Zottegem, met schepen Leen Goossens en (ondertussen minister) Matthias Diependaele, was de eerste om actie te ondernemen. Her verhaal werd gedragen en aangevuurd door burgers en VZW’s. De eigenaar (een houthandelaar) werd gecontacteerd maar de vraagprijs was niet haalbaar. Uiteindelijk werd tot 65.000 Euro geboden (bron: nuus.be) maar dat mocht niet volstaan. Het is uiteindelijk Natuurpunt die het bos aankocht. De Vlaamse overheid en lokale vrijwilligers deden ook een duit in het zakje.

Voor hoeveel het bos werd verkocht is bij dit schrijven niet gekend.

Natuurlijk gaat het niet alleen over 1,7 hectaren bos. Rond het perceel ligt een (publiek toegankelijk) vogelreservaat met graslanden. De locatie biedt één van de mooiste vergezichten van de Vlaamse Ardennen. Samen met dit bos beheert Natuurpunt er een aaneengesloten stuk natuurgebied waar ook mensen welkom zijn.

Zo groot als de natuurwaarde is, zo is er ook de emotionele waarde van deze lap grond.

Al eeuwen staat hier een gemengd loofbos. Tijdens de eerste wereldoorlog werden er bomen gerooid, en weer aangeplant. Sindsdien is het enkel nog beroerd door de spelende kinderen en wandelaars. Het maakte deel uit van de gemeenschap, ook dankzij de (voormalige) eigenaar die dit toeliet.

Minister Demir schrijft op haar FaceBook pagina: ” Definitief: het Ravottersbos in Zottegem wordt niet gekapt. Gesteund door Vlaanderen zal Natuurpunt het bos aankopen en voortaan beheren. Met goede wil en samenwerking is veel mogelijk.

Jan François, van Natuurpunt Zwalm verklaart aan NUUS.be: ” “We zijn bij Natuurpunt afdeling Zwalmvalei erg tevreden dat het bos zo behouden blijft. Ook voor de stad Zottegem en de omwonenden is dit belangrijk gebleken. We hopen dan ook dat we ten volle op de steun van het stadsbestuur kunnen rekenen

(foto : minister Demir.)

Universiteit Gent concludeert dat kleine bossen van groot belang zijn.

De Universiteit Gent geeft aan dat kleine bossen belangrijk zijn, zelfs al zijn ze kleiner dan een voetbalveld.

Lees https://www.ugent.be/nl/actueel/bos-klein-belang-koolstof-wild-teken.htm

“In verhouding tot grote bossen bevatten kleine bosjes inderdaad minder soorten planten en dieren, maar ze leveren wel proportioneel meer ecosysteemdiensten per oppervlakte”, aldus prof. Pieter De Frenne (UGent).

“Met ecosysteemdiensten bedoelen we alle diensten die ecosystemen aan de samenleving leveren, bijvoorbeeld natuurlijke bescherming tegen overstroming, bestuiving van gewassen door wilde insecten, natuurlijke waterzuivering, klimaatregulering, recreatie in de natuur, enzovoort”, verduidelijkt prof. Kris Verheyen (UGent), die het onderzoek mee op poten zette.

Vlaams Parlement: Vragen aan minister Demir over het kappen van bossen

Minister Zuhal Demir, vlaamsparlement.be, 27/11/2019

Elk jaar zouden er (dixit parlementslid Schauvliege) in Vlaanderen meer dan 300 hectaren waardevol bos verdwijnen. Elke maand worden er nog 10 kap- of ontbossingsvergunningen goedgekeurd.

Bekijk de videobeelden van de interventies in het Vlaams Parlement en de reacties van andere parlementgsleden : www.vlaamsparlement.be/plenaire-vergaderingen/1343477/verslag/1346185

Piet De Bruyn (NVA) brengt aan dat het ‘de eerste keer is in 12 jaar dat een minister ingrijpt wanneer dat nodig is‘ om een kapmachtiging voor een waardevol bos te vernietigen en wil weten ‘welke afspraken ze zal maken met haar diensten‘ om vergelijkbaar ingrijpen in de toekomst niet meer nodig te maken.

Mieke Schauvliege (Groen) feliciteert de minister voor het vernietigen van de kapmachtiging voor een beschermd bos en wil ook weten wat haar houding is ten overstaan van de 12.000 hectaren waardevol bos in Vlaanderen dat niet die mate van bescherming genieten.

Minister Demir erkent dat ze de kapmachtiging heeft ingetrokken voor het ‘zogenaamde Ravottersbos‘ en reageert verder dat ‘een kapmachtiging verlenen zonder voldoende motivatie‘ niet kan, en zeker als het gaat over een ‘Europees habitat type‘ bos. Ze vraagt (vanaf) nu terughoudendheid in het verlenen van kapmachtigingen omdat een arrest van de Raad Van State eerder een machtiging schorste wegens ‘onvoldoende gemotiveerd‘. Minister Demir verklaart dat ze open staat voor het kappen binnen het kader van beheerplannen waarbinnen de bosfunctie niet in het gedrang mag komen.

Parlementslid Bruno Tobback (SP-a) gaat akkoord met het nemen van de beslissing en reageert dat de minister ‘moet oppassen dat ze niet aan de ene kant bos aanplant en aan de andere kant bos laat kappen’,… wat die omschrijft als ‘de mensen voor de gek houden‘.

Parlementslid Rombouts (CD&V) geeft aan dat een kap soms ook legitiem is binnen het kader van goed bosbeheer en natuurdoelstellingen en wil weten wat gebeurt om het draagvlak voor legitieme kappen te vergroten.

Parlementslid Pieters (VLAAMS BELANG) gaat akkoord met collega Rombouts en vindt verder dat ‘de agentschappen en Vlaamse instituten‘ zelf ook draagvlak moeten creëren (nvdr: voor legitiem kappen). ‘Misschien moet er met het Agentschap een hartig woordje worden gepraat.’

Parlementeslid De Vroe (Open-VLD) gaat vooreen streng beleid met de bedoeling een goed bosbeleid te voeren‘. Kapmachtigingen kunnen volgens haar enkel mits ‘grondige motivatie en goede communicatie‘. Ze heeft een voorstel van decreet klaar over compensatie na het kappen dat ze wil indienen.

Minister Demir sluit af met de belofte om alle bestaande machtigingen één per één te gaan bekijken. Daar wil ze ook de lokale besturen, buurtcomités en actiecomités in ‘meenemen‘. Daarbij verwijst ze naar de emotionele band die mensen hebben met de locatie waar ze ooit speelden en ‘groot werden‘.

Tegen 2030 wil Minister Demir 10.000 hectaren extra bossen gerealiseerd zien in Vlaanderen, waarvan 4000 hectaren nog deze legislatuur.

Nieuwblad lezersbrief van de dag (25/11/2019): ‘verzuring sijpelt door tot in de bossen’.

Ook lezers van kranten kruipen in de pen. Hier de lezersbrief in Het Nieuwsblad, van een schrijver die reageert naar aanleiding van het artikel waarin boseigenaars aan het woord komen na de vernietiging van de kapvergunning voor het Ravottersbos / Vijfstratenbos. (Afbeelding : Het Nieuwsblad)

Het is een schrijven waarbij de auteur aandacht heeft voor zowel de eigenaar van het bos, die de omgeving toeliet om het verder te betreden, als voor het handelen van Natuur en Bos dat in zijn regio de toegang tot bossen begint te reglementeren en mensen aanzet om zich als ‘boswachters’ gaan te gedragen. Dan komt er van ravotten en crossen in de bossen natuurlijk niet veel meer in huis, wat vandaag hier wel mogelijk is,… maar bijvoorbeeld niet meer in het iets verderop gelegen waterrijke deel van het Kloosterbos.

Het doet nadenken over wat komen gaat. Hoe zal het bos er straks uit zien? Blijft het een ‘ravottersbos‘ of wordt het een bos met gereglementeerde toegang aan de ‘vijf straten‘?

(Column) 7 dagen actie: Het verhaal achter de redding (?) van het ‘Ravottersbos’.

Morgen vallen de eerste bomen. Ze wisten van niks. Ze kunnen er niks meer tegen doen. En toch,… met de moed der wanhoop,…

Geschrokken weerbare burgers en verenigingen maakten een statement door als één man (en vrouw) een wanhoopsactie te ondersteunen, door zelf actie te gaan ondernemen, ieder voor zich maar samen voor ons allen,… na te denken èn te handelen. Ministers veerden op. Notabelen zetten zich schrap. ‘

‘Winter is coming’: de koffie en chocolademelk pruttelt. Kinderen halen hun borstels uit en maken een vuist: vader, moeder, gij zult verven. Borden en panelen nog aan toe.

De volwassenen dachten nostalgisch terug aan de tijd toen ze hier kwamen ravotten, hun eerste lief kusten,… en meer,… in dit bos, aan de vijf straten waar de egels leven, waar nu ook hun kinderen en kleinkinderen ravotten en de grond vorte is*. Al eeuwen lang,… maar amper 100 jaar geleden al eens gerooid. Vandaag weer gezond. Nog eeuwen te gaan.

Kinderen in drie buurtscholen begonnen te tekenen en maakten zich kwaad op hun ouders. “Papa, mama,… potverdorie, dat kan toch niet zomaar?” De lokale pers publiceerde. Mensen ageerden. Een TV ploeg legde het vast. Steeds meer kranten zetten het vooraan in grote artikels,… de nationale radio verspreidde het nieuws,… ministers vernietigden de vergunning en uiteindelijk moeide de Raad van State zich in het debat. Dit ging al lang niet meer over een bosje van amper 1,7 hectaren in het hart van de Vlaamse Ardennen. Een bosje met een vogelreservaat er rond.

Het duurde 7 dagen.

Ze werden elk hun eigen versie van Greta Thunberg en beleefden de kracht van het autisme wanneer het ondenkbare gebeurt. Principieel! Vastpakken en niet meer loslaten. Maar niet met de intentie om te kwetsen of te schaden. Om te koesteren. Te redden.

De gemeenschap had het niet zo bedoeld, maar haalde uit naar wat lijkt op het oude denken: “mijn grond, mijn wetten”, met de kracht die nodig blijkt om het behoud van waardevolle natuur af te dwingen. En wat met dat eigendomsrecht?

Er is hoop voor de toekomst!

De hoop werd in dit verhaal belichaamd door één man die aanvankelijk dacht: “ook al redden we dit bos niet, dan misschien toch een volgend”! De gedachte werd mee uitgedragen door een spontaan aangroeiend collectief actieve plattelandsbewoners.

DeVlaamse boerenbuiten 2.0.

Er was aanvankelijk amper een etmaal voor de aangekondigde kap zou beginnen. Mensen kwamen aan de rand van het bos samen om te rouwen en te manifesteren.

RED HET RAVOTTERSBOS.

Het weer werd ruig en uiteindelijk gunden de elementen hen nog een week,… terwijl holderdebolder onderhandelingen liepen,… winstmarges werden berekend,… koppen samen braken,… brainstormend nachtbraken,… kranten, radio en tv de woorden spraken:”Red het Ravottersbos”.

Op enkele dagen tijd ontstond een netwerk van burgers en verenigingen, werden juristen geconsulteerd en klachten geformuleerd.

Een bod bleek te laag, maar toegeven aan de vraagprijs zou een precedent betekenen dat menig ander bos zou gaan bedreigen. De vergunning werd herbekeken, bleek een dubbeltje op zijn kant,… rolde verder,… en viel.

( Deze tekst verscheen eerder als column in NUUS.be, door SjK)

* Het bos is gekend onder meerdere namen: Ravottersbos was een omschrijving die in het eerste persbericht (NUUS.be) werd gebruikt. Nadien doken meer benamingen op : ‘Vortebos’, ‘Egelbos’, ‘IJsjesbos’ en ‘Vijfstratenbos’.

Houthandelaar is sprakeloos. Collegae spreken over broodroof zonder schadevergoeding.

Het Nieuwsblad verzocht om een reactie bij de betrokken houthandelaar, wiens kapvergunning ondertussen werd vernietigd. Die geeft voorlopig weinig commentaar. Collegae van de betrokkene zijn verbijsterd en klagen over rechtsonzekerheid. Politici verklaren het bos en de grond te willen aankopen.

Lees het artikel : www.nieuwsblad.be

Uit monde van een initiatiefnemer van de acties, door de pers geïnterviewd, werd al duidelijk dat het burgercollectief achter het initiatief staat van politici en natuurverenigingen die streven naar een billijke vergoeding voor dit bos en de gronden nu blijkt dat de vergunning niet kan worden toegestaan.

De spontane actie ‘Red het Ravottersbos‘ ontstond en werd in de eerste interviews geduid als ‘afscheid van een bos‘, zeker niet als ‘actie tegen houthandel‘.

De beschikbare informatie via de Zottegemse schepen Leen Goossens stelde dat de lokale overheid machteloos stond en niet op de hoogte bleek van de vergunning. Het onverhoopte vernietigen van de vergunning, na controle op initiatief van Minister Zuhal Demir, is weliswaar een opluchting. Moge de acties van de betrokken burgers, scholen, VZW’s en politici bijdragen bij tot dialoog. Moge duidelijke regels zowel de handel in hout als de noden van de natuur verenigen.

Overzicht van persberichten

In de week na het eerste persbericht kreeg het burgercollectief heel wat aandacht. Hier een overzicht van de berichten in de geschreven pers, op radio en TV.

www.nuus.be : Het eerste persbericht.

www.nieuwsblad.be : ruime aandacht

www.hln.be : ruime aandacht

www.nuus.be : eerste samenkomst van buurtbewoners + videoreportage

www.tvoost.be : Een reportage van de regionale TV

radio2.be : Ook de radio geeft aandacht

www.nuus.be : Eerste bericht dat de kapvergunning werd ingetrokken

www.nieuwsblad.be : Meer duiding

www.hln.be : Meer duiding

www.dewereldmorgen.be : De Wereld Morgen geeft duiding over de klacht van VZW’s tegen de verantwoordelijke minister.